|
استرس گرمایی مرز اقتصادی صنعت مرغداری
استرس گرمایی یکی از عواملی است که به دلیل ایجاد ضررو زیان مالی ناشی از کاهش
عملکرد طیور و افزایش تلفات ، میتواند به عنوان یک مشکل جدی برای پرورش دهندگان
طیور مورد توجه قرار بگیرد
چون ضرری که آن می تواند به صنعت
مرغداری تحمیل کند چیزی کمتر از
گامبورو و برونشیت نیست .
علاوه بر به کار گیری روش های مناسب مدیریتی به منظور کاهش درجه حرارت محیط پرورش
از قبیل تغییر سیستم پرورش از فضای باز به سالن های مجهز و بهبود و اصلاح جیره های
غذایی ، نکته ای که توجه به آن حائز اهمیت است به حداقل رساندن اثرات شدید استرس
گرمایی بر روی پرنده است . استفاده از مکمل های خوراکی حاوی الکترولیت ها از قبیل
بیکربنات سدیم و کلرید پتاسیم می تواند به عنوان یک روشی برای تصحیح
سطوح کاهش یافته دی اکسید کربن ، بیکربنات و پتاسیم خون در پرندگانی که از استرس
گرمایی رنج می برند ، به کار رود.
به طور کلی پرندگان زمانی دچار استرس گرمایی می شوند که بدن آنها در ایجاد تعادل
بین حرارت تولید شده از بدن دچار مشکل شود.
با توجه به اوضاع و شرایط آب و هوای کشور ما در اکثر نقاط و در فصول گرم حرارت محیط
چند ماه در سال بالاتر از حد مورد نیاز در مرغداری است ، مرغداران بایستی با به
کارگیری روش هایی از بالارفتن درجه حرارت در سالن ها جلوگیری نمایند تا استرس
حرارتی در سالن ها ایجاد خسارت نکند و یا به عبارتی دیگر ضایعات وارده به حداقل
برسد . استرس حرارتی از مهمترین استرس های فیزیولوژیکی و محیطی است که مانند عوامل
استرس زای دیگر مثل گرد و غبار ، واکسن ، سرو صدا و نامطلوب بودن تهویه ، نارسایهای
تغذیه ای و ... سبب بر هم خوردن روابط موزون بیولوژیکی ارگانیزم موجود زنده شده و
سبب تغییر در عادت و رفتار آنها و تاثیر بر روی کیفیت و کمیت تولید می گردد. مرغ برای حفظ فعل و انفعالات بدن بدون
تغییرات مهم در ارگانیزم به حرارت 5/24-5/16 درجه سانتی گراد نیاز دارد که اصطلاحاَ
حرارت اپتیموم و چهار چوب حرارتی خنثی می نامند.
در دمای پایین تر از محدوده مذکور متابولیزم بدن فشرده تر شده و مصرف غذا
بالا می رود که تخریب ضریب تبدیل غذایی از پی آمدهای آن است .
در دمای بالاتر ، بر حسب شدت ، فرکانس تنفسی شدیدتر می شود ، اشتها کمتر می گردد و
تشنگی بیشتر می شود ، در نتیجه تجمع مرغ در اطراف آبخوری ها و هواکش ها بیشتر
می شود ، تعداد تنفس افزایش می یابد ،
میزان رشد روزا نه و مصرف غذا کاهش می یابد . تخم مرغ کم شده و اندازه آن کوچک و
پوسته آن نازک می شود ، تولید اسپرم و
خاصیت جوجه در آوری کم می شود ، درصد
تلفات بالا می رود و حتی عوارض ظهور بیماری و کانی بالیسم ظاهر می گردد.
با چنین شرایطی برای پایین آوردن دمای سالن در نقاط گرم و در فصل تابستان می توان
به عوامل زیر توجه داشت :
الف ) توجه به ساختمان واحدهای مرغداری
:
در ساختمان لانه های مرغداری برای کنترل حرارت نکات زیر را باید مورد توجه قرار
داد:
1-
قرار دادن طول سالن ها در جهت شرقی و غربی در سیستم لانه های باز جهت کاهش تابش
مستقیم اشعه خورشید.
2- تنظیم فواصل بین سالن ها به طوری که جریان هوا در حد معقولی تامین شود .
3- درختکاری محوطه سالن ها – درختانی در محوطه و جناحین سالن کاشته شوند که ضمن
دارا بودن رشد سریع ، دارای خزان و برگ ریزان بوده تا از تابش مستقیم خورشید در فصول
گرم روی سقف جلوگیری بعمل آورده و بالعکس در فصل سرد از آن بتوا نیم استفاده کنیم .
4- ایزولاسیون سالن خصوصأسقف از ورق
های ایزولان به قطر 4-2 سانتی متر ، برای این منظور می توان ازپشم شیشه ، صفحات
فیبر فشرده و بالاخره چوب استفاده نمود.
5- منظور کردن تعدادی هواکش با قدرت هوادهی و جابجایی هوای مناسب ، زیرا ا فزایش سرعت هوا باعث کاستن درجه
حرارت محیط می گردد. لازم به توضیح است که جریان هوا همیشه در این ارتباط اثر مثبت
ندارد بلکه وقتی که سرعت هوای سالن بیش از حد بالا رود به علت افزایش تبخیر سریع
بدن جریان هوا اثر منفی خواهد داشت .
فن های داخلی را باید طوری تعبیه نمود که پروانه های آن به طور عمودی و مستقر شده و
جریان هوا را به طور ا فقی برقرار سازد تا حداکثر جابجایی هوا را بر روی مرغها
داشته باشیم .
6- وضعیت سالن – سقف سالن ها معمولاَ ممکن است مسطح ، شیب دار و یا مدور ( طاقی )
باشد . در هر یک از این حالات شیب دار باید در حدود 40-30 درصد شیب داشته باشد تا
جریان هوای طبیعی برقرار شود ودرجه حرارت را پایین آورد .
سقف سالن ها باید لبه دار باشد تا در موقع تابش مستقیم نور خورشید به عنوان سایه
بان مورد استفاده قرار گیرد. جهت انعکاس نور و عدم انتقال حرارت به داخل سالن هایی
که از نظر ایزولاسیون مشکل دارند می توان از رنگ سفید و روشن برای رنگ آمیزی
استفاده نمود .
7- تعبیه لوله های آب در طول سالن به طوری که در فواصل 7-5 متری به نازل ها و اسپرا
تورهایی به ارتفاع 5/1 متر و با قدرت آبدهی 3 لیتر در ثانیه مجهز باشند. جهت اسپری
آب در سالن ها هر نیم ساعت به مدت 5 دقیقه در نقاطی که رطوبت هوا پایین است می توان دستگاه را به کار انداخت
.
8- استفاده از کولرهای آبی در مناطق خشک که توسط کانال های هوای سرد و مرطوب را به
داخل سالن ها هدایت می کند . استفاده از این سیستم به شکل ا بتدای تر و ارزان تر در
سیستم های لانه های باز ، با آویزان نمودن چهار چوب قابدار همراه با پوشال در مدخل
ورود هوا در طول سالن است که با خیس نمودن پوشال ها به خنک شده هوای ورودی کمک
خواهد شد.
ب) تغییرات در جیره غذایی :
در طول استرس حرارتی به لحاظ جلوگیری از ا فزایش حرارت بدن ، طیور غذا کمتر مصرف می
کنند ، چون حیوان بر حسب میزان احتیاج به انرژی ، خوراک مصرف می کند و به محض تامین
ا نرژی از خوردن خودداری می کند . در نتیجه اگر تغییراتی در جیره داده نشود حیوان
دچار کمبود بعضی از مواد می گردد. بنابراین بسته به شرایط فصلی و میزان حرارت باید
میزان مواد مغذی را در جیره تغییر داد. باید توجه داشته باشیم که به ازای هر یک
درجه سانتی گراد انحراف از درجه حرارت خنثی یک درصد کاهش یا ا فزایش مصرف غذا
خواهیم داشت . به عنوان مثال در سن 6 هفتگی به بعد چنانچه دمای سالن 34 درجه سانتی
گراد باشد با احتساب 10 درجه سانتی گراد ا نحراف از درجه حرارت خنثی روزانه با 10
درصد کسری مواد مغذی در جیره روبرو خواهیم بود. درچنین حالت باید در محاسبه مواد
مغذی جیره ، مقدار عددی مواد مغذی 10 درصد بیش از حد معمول باشد . در چنین حالتی
بهتر است به جای افزایش میزان پروتئین
اسید آمینه ها به خصوص لیزین و اسید آمینه های گوگرددار اضافه نمود. افزایش پروتئین
ممکن است خود سبب تولید انرژی شده و سبب تشدید استرس حرارتی در طیور گردد که متخصصین بخش
تغذیه کارخانه با توجه به موارد ذکر شده بهترین فرمول را آماده کرده و سپس تولید می
کند تا این مشکل برطرف گردد.
|